POLDOX

educatief documentaire platform

» doxreview 2009

Koning van de Driehoekstraat

Door: Ilona Vierveijzer

De documentaire ‘Koning van de Driehoekstraat’ begint met de jeneverstokerij Van Wees, een familiebedrijf, maar gaat eigenlijk over de moeizame relatie tussen vader en dochter Van Wees. De documentaire laat zien hoe de levens van zowel Fenny als haar vader Cees met het bedrijf vergroeid zijn.

Hoewel Fenny aangeeft dat het in de branche steeds slechter gaat, stopt zij nog steeds al haar tijd in het bedrijf. Ze wil niet gestoord worden tijdens het werk en neemt geen pauze. Dit laat aan de ene kant haar toewijding aan het bedrijf zien, aan de andere kant maakt dit haar ook tot een eenzame vrouw; de rest van de medewerkers zitten gezellig pauze te houden, samen met vader Cees, die officieel niet meer bij het bedrijf betrokken is.

Vader Cees lijkt ook meer te worden gewaardeerd dan zijn dochter. Tekenend is de uitspraak van één van de medewerkers, waarin hij zegt dat Fenny het bedrijf dan wel heeft overgenomen, maar dat Cees nooit heeft laten weten er niet meer te zijn. Dit staat haaks op de opvatting van Fenny, die zegt dat haar vader eigenlijk niks meer doet in het bedrijf.

Het sterke punt van de film is dat de opbouw heel logisch voelt; er wordt begonnen met het bedrijf, waarna er langzaam wordt uitgebouwd naar Cees en Fenny. Beiden kunnen hun verhaal doen, waardoor het nergens eenzijdig aanvoelt.

Een klein puntje van kritiek is dat het wat lang duurt voordat je sympathie voor één van de twee gaat voelen. Bij Fenny gebeurt dit pas als zij praat over het feit dat zij nu in haar eentje het bedrijf runt, bij Cees als hij op laconieke wijze praat over de dood. De documentaire was misschien nog iets leuker geweest om naar te kijken als dit wat eerder was gebeurd.

 

» doxreview 2009

De driehoekstraat, waar de tijd veel trager gaat

In een ouderwetse jeneverfabriek vol flessen, kratten en frutsels zien we een paar mensen op leeftijd gestaag het routinewerk doen wat bij deze ambacht hoort. ‘Het draait allemaal om de geur’, vertelt Fanny terwijl ze aan een glas met jenever ruikt. Het is meteen duidelijk dat dit geen gewone fabriek is, elke scene ademt vergane glorie. Paperassen, een typemachine, grijzende personages en de kleinschalige zorgvuldige routine waarmee er gewerkt wordt. In deze fabriek zul je geen Blackberry of Macbook treffen.

Waar de duiven elke dag weer vrij zijn om te weg te vliegen en terug te keren zijn deze mensen onlosmakelijk verbonden met het kleine stukje grond aan de driehoekstraat en met elkaar, goedschiks of kwaadschiks. ‘Het gaat niet goed met de branche’, zegt Fanny en samen met het besef dat alle personages in dit stukje Jordaan in de herfst of winter van hun leven zijn blijft het maar de vraag hoe lang dit zo zal blijven bestaan.

‘Koning van de driehoekstraat’ toont een perfect gepreserveerd stukje Jordaan, waarbij het bijna moeilijk te geloven is dat dit uitstervende wereldje zich middenin het kloppend hart van onze stad bevindt. Deze documentaire legt vast wat er straks niet meer is. Wat er ook gebeurt in ‘Koning van de driehoekstaat’ staat de tijd voor altijd stil.

» doxreview 2009

Domweg Dappermarkt

Door: Marijn Freud

Domweg Dappermarkt is een mooie kunstzinnige introductiefilm van de Dappermarkt. De film is prachtig gemonteerd.  De man die de namen omroept vormt de rode draad voor het verloop van de film, en lijmt alle beelden prachtig aan elkaar. De koopmannen  zijn zo herkenbaar, en gedragen zich precies zoals je dat van echte marktmensen verwacht. In zijn lengte is het een prachtig filmpje. Het filmpje zou absoluut niet langer kunnen duren, want daarvoor heeft de impressie te weinig diepgang. Het is meer een soort vluchtige videoclip. Dit is dan ook mijn grootste punt van kritiek, de film heeft weinig diepgang. Hierdoor verliest de kijker snel zijn aandacht en laat het einde van het filmpje aan zich voorbij gaan. Als filmpje heel mooi maar als documentaire weinig zeggend. Dit filmpje zou over elke markt in Nederland kunnen gaan, en men komt niets te weten over de Dappermarkt als losstaand fenomeen. De karakters zijn vrij oppervlakkig en de makers blijven op grote afstand van hun subject. Als filmpje prachtig maar als documentaire oppervlakkig.

» doxreview 2009

Koning van de Driehoekstraat

Door: Annemarie van Malsen

De Koning van de Driehoekstraat is voor mij de beste film van alle vijf, omdat hij je raakt. Mooi gefilmd op verschillende plekken (op straat, in de stokerij, op het dak). Je hebt het gevoel dat je bij de mensen aanwezig bent en in de koffiepauze met ze meedrinkt. De vrouw met de roze trui, maakt voor mij de film met haar pak melk. De film voelt alsof je teruggaat in de tijd, door de personen, de locatie en misschien ook wel het onderwerp. Het voelt Amsterdams, maar ook weer niet. Het zou ook ergens in een boerengehucht gefilmd kunnen zijn. Ik vond een heel mooi shot dat hij de trap oploopt naar zijn duiven en hij van onderaan de trap is gefilmd, van bovenaan de trap (dus je ziet hem aan komen) en vanaf een ander dak, voor een groter overzicht. De muziek op het einde is passend en raakt je.

Het enige kritiekpunt is het geluid in de koffiekamer. Hier zijn ze soms onverstaanbaar (maar dit kan ook door het Amsterdamse accent komen).

» doxreview 2009

Jeneverkoning

Door: Marina Meijer

Een man staart naar zijn duiven. Zijn haar is net zo wit als de vogels in de lucht. Wie is hij? Dan wordt met een fotografisch oog een Jeneverfabriek verkend. Stilstaande beelden brengen je terug naar het Amsterdam van vroeger. De constante herhaling van het monotone werk van de flesjesman zorgt voor een ritmische eenheid in de film. Af en toe klinkt er Hollandse muziek uit de radio en volgt een gekke uitspraak in plat Jordanees.
‘De Jeneverkoning’ is een intiem portret van Kees van Wees, zijn dochter Fanny en hun familiebedrijf. Jeneverkoning Kees wordt in de film door de Jordanese buurtbewoners neergezet als harde werker, beroemd en berucht: “Kijk, daar is het opperhoofd. Als je hem ‘s ochtends tegenkomt dan lach je de hele dag niet meer. Toch, Meneer van Wees?” Maar terwijl Fanny de zaak al jaren heeft overgenomen, horen wij de Jordanezen met geen woord reppen over de nieuwe Koningin. Dat is ook wel logisch. Want Fanny is alleen maar aan het werk. Een eenzame vrouw, maar ook een sterke. En Kees, die kan inmiddels niet eens meer de knop van het bottelproces indrukken, volgens zijn dochter. Het is een oude man met een rode neus. Hij niest eens stevig in zijn zakdoek en vertelt dan verder over het ouder worden. “Daar moet je niet teveel aan denken, want daar wordt je niet vrolijk van.” En dat wordt wel duidelijk uit deze film, want: vroeger was alles beter.

» doxreview 2009

Ambtenaar op de fiets

Door: Jan te Roller

De term had van Van Kooten en De Bie kunnen komen. Rob van Veelen is als ‘participatiemakelaar’ door de gemeente Amsterdam aangesteld om burgerinitiatieven in stadsdeel Oost mogelijk te maken. In de korte documentaire volgen we hoe Rob zijn ronde maakt door de buurt, ogenschijnlijk met iedereen een praatje aanknopend. Het levert een aantal charmante en soms ook zeer komische inzichten op over het Nederland van nu. Zo zien we hoe Rob een buurthuis betreedt waar een aantal oudere allochtone mannen de oorspronkelijk Friese sjoelsport bedrijven. Over integratie gesproken! Interessant is ook hoe Rob klaarblijkelijk zijn functie tegenover de rest van ambtelijk Amsterdam moet verdedigen. Die vinden de participatiemakelaar tijd- en geldverspilling en gaan vooral uit van hun eigen professionaliteit. Niet voor niets wordt Rob nogal schamper ‘de ambtenaar op de fiets’ genoemd. Overigens wordt die ambtenaren nog een hak gezet als Rob de kijker een blik verschaft in de ‘creatieve ruimte’ waar ambtenaren niet mogen vergaderen, maar wel ideeën mogen uitwisselen. Minder duidelijk blijft wat de functie van participatiemakelaar precies inhoudt. Rob praat veel met mensen in de buurt, maar wat hij er precies mee doet blijft in het ongewisse. Zo wordt het ‘ambtenaar-op-de-fiets’-imago niet ontkracht. De kracht van de documentaire schuilt hem meer in het karakter van Rob zelf. Hoewel we weinig over zijn persoonlijke leven te weten komen, voel je door een combinatie van zijn passie en persoonlijkheid een enorme sympathie voor de man. Of zoals Rob het zelf zou zeggen: ‘ik heb wel een beetje een knuffelbeergehalte’.

» doxreview 2009

Knuffelbeer in Amsterdam-Oost

Door: Maurits de Vries

In deze documentaire staat Rob de participatiemakelaar centraal. Wat duidelijk naar voren komt in deze documentaire is het grote knuffelbeergehalte wat ambtenaar Rob heeft, maar blijft een beetje onduidelijk wat zijn taak in de week nou meer is dan een buurtbinder of iets dergelijks. Dit geeft in één zin de kracht en de zwakte van de documentaire weer. Het begin van de documentaire roept veel vragen op. Wie is deze man en waarom ligt hij blijkbaar zo goed bij alle mensen van diverse culturen bij hem langs komen om gedag te zeggen en een hand te geven. Op zich een leuk begin van de film, aangezien het helemaal niet erg is om in het begin een aantal vragen op te roepen.  Het jammere is alleen dat deze vragen gedurende de documentaire niet echt beantwoord worden. Hij vertelt zelf een hoop dingen over zijn werk, zodat wel gegist kan worden naar het hoe en waarom van zijn taak in Oost. Maar echt heel duidelijk wordt het niet.

Het sterke punt van deze documentaire is de persoon Rob, en het volgen van hem. Zitten veel leuke en verterende momenten in de film wat het leuk maakt om naar te kijken. Grotendeels komt dat door de man zelf, maar ook door de makers die hem de ruimte hebben gegeven om te zijn wie hij is. Fantastisch is het beeld dat de camera achterop de fiets bij de participatiemakelaar zit. Het zwakke punt zit hem in het feit dat het lang duurt voordat duidelijk wordt wat het verhaal nou daadwerkelijk is en dat het uiteindelijk ook niet echt duidelijk wordt. Een voice-over had naar mijn mening hier niet misstaan.

 

» doxreview 2009

Koning van de driehoekstraat

Door: Maaike Boumans

Ik vond dit een erg mooi filmpje, dat een uniek beeld schetst van de mensen in de driehoeksstraat. Door de hele film heen is er gebruik gemaakt van verschillende kaders en om één en dezelfde handeling te laten zien, is er vanuit verschillende posities gefilmd. Hieruit blijkt dat er goed is nagedacht over het camera werk. Het geluid is soms niet zo top, al is het de vraag of de makers daar iets aan kunnen doen. De ´koning´ (met zendertje?) ademt wat zwaar, en dit vond ik soms teveel de aandacht op eisen op het moment dat hij in beeld werd gebracht.

De makers zijn erin geslaagd belangrijke quotes van mensen over ´vroeger, met paard en wagen´, en ´hij heeft heel hard gewerkt altijd´, mooi op film te krijgen. Ik vind het portret van de mensen dan ook het sterkste punt van deze film. Het oude buurvrouwtje dat een pak melk bij de buurman brengt, is prachtig. Ook de hoofdpersoon zelf, wordt op een manier gekarakteriseerd die laat zien hoe zijn leven nu is: boven op het dak, in alle rust, bij de duiven.

Het verhaal had echter duidelijker mogen zijn. Nu worden er meerdere thema’s aangesneden, en niet één helemaal uitgewerkt. Een grotere nadruk op de ‘koning’ (hoe denkt hij over het familiebedrijf? Runt zijn dochter het op een goede manier?), en andere personages in relatie met hem (dochter: hoe denkt zij over hem? Wat is zijn invloed geweest op haar? En in hoeverre heeft hij nu nog invloed?), had een beter verhaal opgeleverd. Nu lijkt het in eerste instantie te gaan over jenever en bijbehorende branche, maar zodra de koning op het dak gefilmd wordt, word de jenever zelf minder belangrijk – dan gaat het meer over de mensen in het bedrijf en hun onderlinge relaties.

Desalniettemin vind ik het een heel geslaagd portret van de driehoeksstraat, met prachtige beelden en prachtige mensen.

» doxreview 2009

Glazenwassers – Kraakhelder

Door: Annika van Oostveen

Ten eerste vind ik de titel al heel uitnodigend. Kraakhelden slaat op de ramen, maar blijkt naarmate de film vordert ook te slaan op het kraakpand waar de jongste generatie van de glazenwassers in woont en de nieuwe generatie zal worden geboren. De documentaire gaf een verrassend beeld van de achterliggende levens van de ‘gewone’ glazenwasser. De generaties van mannen die zich aan dit gewaagde beroep wagen, kwamen als integere, maar ook nuchtere mensen over. De toeren die ze uithalen, hoog boven het dagelijks leven dat maar en door en door gaat, is met veel rust neergezet. De opbouw is werkelijk prachtig, maar door tijdgebrek blijven de personages niet heel uitgewerkt en mist ook een grote climax. Maar ik ben diep onder de indruk van deze korte film, die zonder een topteam nooit zover zou zijn gekomen. Bravo!

» doxreview 2009

Podox

Door: Miriam van Oort

Kan je een wetenschappelijk onderzoek ook in beeld weergeven? Vanuit die vraag werd jaren geleden poldox opgezet, een college dat studenten uitdaagt om vanuit een politicologische invalshoek een film en bijbehorende website te maken over een sociaal wetenschappelijk onderwerp. Voor de zesde keer hebben ook dit jaar weer een aantal studenten zich op onderwerpen als Glazenwassers, De Roode Bioscoop, De Dappermarkt en de Participatiemakelaar gestort.
Vanaf een afstandje volgde ik het proces, dat standaard resulteert in een intensieve montageperiode waarin niet wordt geslapen en het afval zich langzaam maar zeker rond de montagecomputers opbouwt.
Zondag werden de resultaten vertoond. De zaal zat propvol met ouders, onderzoeksonderwerpen, makers en aanhang. De witte gezichtjes en vermoeide ogen verraadden wie van hen tot vroeg in de ochtend nog had zitten werken.

Het is natuurlijk ‘maar’ een college, en het zijn natuurlijk ‘maar’ studenten (zoals blijkbaar een van de gefilmde hoofdpersonen het ietwat laatdunkend had verwoord). Maar het ontroert. Het ontroert dat mensen die elkaar vier maanden geleden nog niet kenden nu als beste vrienden naast elkaar zitten te glunderen om het resultaat te zien na hun noeste arbeid, het ontroert dat docenten en mensen uit ‘de documentaire wereld’ hen serieus nemen en hun passie met hen delen. En het ontroert om een kijkje in onbekende werelden te krijgen.

Ik wist niet van het bestaan van de Driehoeksstraat in de Jordaan, ik kende de wereld van de glazenwassers niet. Er is niets zo fijn als op een zondagmiddag vanuit een donker theaterzaaltje in de koffiepauze van jeneverstokers te belanden, of temidden van de drukke Dappermarkt te staan.
Het meest ontroerde Rob van Veelen, participatiemakelaar in de Indische Buurt, me. Niet alleen omdat mijn buurtje er mooi bij lag, maar vooral omdat Rob zich met een enorme passie inzet voor de buurt. Een grote man, die door iedereen wordt herkend, die met iedereen een praatje maakt en die soms op het doek een ietwat verloren indruk maakt, maar intussen niet aanwezig blijkt te zijn bij de vertoning omdat hij met zijn vriendin lekker op vakantie is. Zo verloren is hij dus gelukkig niet.

Vooralsnog is de film en de site over Rob hier te vinden. Binnenkort gaan ze echt online. Verder staat de site van poldox vol met prachtige filmpjes van voorgaande jaren en inspirerend materiaal voor geïnteresseerden. Een grote aanrader dus!