POLDOX

educatief documentaire platform

DOXTUBE

Vrouwen in het zwart

Vrouwen in het zwart

Bij Z

Bij Z

Domweg Dappermarkt

Dappermarkt poëzie

DOXTALK

Selma Leydesdorff

“Mondelinge overlevering is een belangrijke historische bron. De belevenissen van …

Huisvrouwtje In De Dop

Destijds uitgezonden in het radio documentaire programma Damokles (KRO/NCRV, 1998). …

DOXTHEEK

Leeftijd geen bezwaar, 2002

Wim Schepens-Hoge leeftijd geen bezwaar, 2002

The Atomic Café, 1982

Jayne Loader, Kevin & Pierce Rafferty-The Atomic Café, 1982

The Atomic …

» doxreview 2011

Balgevoel

Door: Jody van Diemen

Balgevoel is leuk om naar te kijken. Giechelende meisjes, gefrustreerde trainers, snelle wedstrijdbeelden, zingende toeschouwers en fanatieke ouders langs de kant. Het tempo wordt opgevoerd en je wordt een beetje meegetrokken de wereld van de meisjes in.

Een beetje, want de film lijkt met ieder fragment weer een andere kant op te kunnen gaan, nieuwe beelden, andere t-shirtjes, net weer een ander onderwerp, een andere richting.  Het lijken allemaal aanzetjes van wat los van elkaar goede verhalen voor films kunnen zijn. En dat terwijl als er gekozen was één weg in te slaan er zoveel te vertellen valt. De film heeft heel veel in zich om nog andere films van te maken: over commercieel vrouwenvoetbal bijvoorbeeld, of over de stereotypering binnen het vrouwenvoetbal.

Leuk waren de details: stoere ballenmeisjes maar wel met gelakte nagels. Tuttend in de kleedkamer en sprintend op het veld waar ze de jongens inhalen. En hoewel een eenduidig verhaal mist, brengt het in ieder geval enthousiasme over. Alsof je kijkt naar een  introductie voor films over het vrouwenvoetbal, waaruit nog gekozen kan worden.

» doxreview 2011

Weg roept vragen op

Door: Anna Vossers

Wat maakt een geslaagde Poldoxfilm? Men neme een leuk gecaste Amsterdammer die het hart van de -Amsterdamse- kijker weet te winnen met zijn Mokumse accent, met het liefst een gekke hobby of baan, en daarover gieten we een vleugje nostalgie. Pim, Charisma, Adinda, Thomas en Masja hadden het wel gehad met dat soort odes aan Amsterdam, waarin de ‘vrije stad’ geroemd wordt. Die stad, waar elke burger kan doen waar-ie zin in heeft en iedereen dat prachtig vindt, bestaat die wel, vragen ze zich af. Hun film wijkt volledig af van ander Poldoxwerk. Weg is onconventioneel: je kunt je niet met de hoofdpersoon, Roel de fietskoerier, identificeren, omdat je hem nooit hoort praten. Je vangt wel in stills een glimp op van de andere personages, wier stemmen de prachtige fietsbeelden begeleiden, maar ook van hen heb je in de film geen idee wie ze zijn. Voor sommige kijkers (de juryleden in Crea bijvoorbeeld) werkt dat misschien vervreemdend; ik vind het zelf juist een mooi symbool van hoe Amsterdammers langs elkaar heen leven.

Natuurlijk kun je je afvragen of wat de personages in de film over Amsterdam zeggen, wel altijd hout snijdt. Natuurlijk kun je je afvragen of de combinatie van de beelden van een fietskoerier en hun vragen over vrijheid wel goed bij elkaar passen. Maar binnen de beperkingen van een vak van slechts één semester zijn de filmmakers er perfect in geslaagd een totaal eigen beeld van hun stad te schetsen. Het geratel van de ketting van de racefiets van Roel, zijn schaduw die door het Westerpark, de Jordaan, de Van Baerlestraat schiet… De film ziet er prachtig uit en roept tegelijk vragen op. Ik denk dat dat in dit geval genoeg is: de makers maken geen statement, maar zetten je aan het denken over het bestaande beeld van Mokum. Het storyboard op hun prachtige website laat zien dat over elke scène is nagedacht, de groep heeft niks aan het toeval overgelaten. Documentaire is daarom misschien niet meer het goede woord, maar een mooie film is het zeker geworden. Mijn complimenten!

» doxreview 2011

Weg

Door: Laura Stribos

Weg  is een film die geen antwoorden geeft, maar alleen vragen stelt. Zo simpel als de keuze voor het perspectief van één fietskoerier binnen de film is, zo gelaagd is de film zelf. Hij stelt de vraag wat vrijheid eigenlijk betekent; wat persoonlijk raakt, wat collectief raakt en waar grenzen zijn.  Amsterdam is in hierin meer dan een mooi decor; ze mengt de plaatselijke symboliek innig met de fictie van haar makers. Op deze manier, als in één lange scene zonder een duidelijke verhaallijn en zonder dialogen, toont Weg zijn verhaal. Dit doen de filmmakers in hun eigen prachtige beeldtaal. Boven alles maakt dat van Weg een poëtische film die het verhaal op beelden laat drijven. Op geluid. Op dynamiek. Op gevoel. De film laat surrealisme en werkelijkheid door elkaar lopen. Wie zich erdoor mee laat voeren, gaat van het raadselachtige naar het beklemmende en eindigt in een vredige mooie film. Ook kenmerkt de stijl zich door zijn toepasselijk gebruik van indrukwekkende freeze-frames met daaraan gekoppelde anekdotes die de kijker een blik geven in de psyche van de aangesproken Amsterdammers. De worsteling met ongebondenheid van het individu in de stad is één van de dingen die we in de personages van Weg aantreffen, vooral ingegeven door een spanningsveld rondom vrijheid. Waarom? Is er een tegenspraak in de ervaren vrijheid en het imago dat Amsterdam op dit gebied heeft? Het symbool van vrijheid dat door de fietskoerier wordt neergezet staat in schril contrast met de beklemming die je als kijker bevangt naarmate de fietskoerier zich noodgedwongen in het stadgevoel moet mengen. De worsteling met deze tegenstelling wordt onderstreept door de manier waarop de aangesproken Amsterdammers hun stad zien. Het antwoord ligt volgens Weg in ieder geval niet in de tegen de borst stuitende clichés die de media je graag voorhouden, zoals het gebrek aan integratie van nieuwe culturen. Als een goed dichter geven de filmmakers hun kijkers de ruimte om hierin hun eigen ‘weg’ te vinden.

» doxreview 2011

Balgevoel

Door: Thomas de Graaff

Balgevoel is een film over voetbal meisjes en vrouwen: de amateurs en de profs. De amateurs worden vertolkt door de meisjes C1 van Ter Leede. De profs in de de vrouwen van ADO Den Haag. De eerste helft van de film is een duidelijke opbouw te vinden waarom deze meiden voetballen en hoe ze daar zelf over denken. Het is een prachtig gezicht hoe de keepster van Ter Leede zit te frutselen met haar handen terwijl ze verteld over haar ervaringen met het voetbal en hoe ze de toekomst daarin ziet. Naast het voetballen moeten ze ook nog studeren, in het vrouwen voetbal is te weinig geld om de profs een salaris uit te keren. Dan komt er opeens een onbegrijpelijke omzwaai in de film. Net op het moment dat je als kijker nog naar ervaringen van spelers en trainers aan het kijken bent, komt er een harde house beat door de speakers. Er wordt een grote wedstrijd gespeeld, maar waarom deze belangrijk is is niet duidelijk. Daarna komt er weer een stukje wat wel weer duidelijk is en de twee verschillende teams samenbrengt. De meisjes van Ter Leede worden ballenmeisjes bij een wedstrijd van ADO. Hieraan hadden de filmmakers vast moeten houden. Hieruit kan dan mooi de laatste wedstrijd vloeien. Dat de laatste wedstrijd wel gewonnen wordt maar uiteindelijk niet tot een kampioenschap leidt is misschien wel juist een mooi einde: Leonne die zich toch nog even sterk houd voor de camera.

» doxreview 2011

Balgevoel

Door: Adinda Alvares

Balgevoel is een film over voetbal, waarbij voor de verandering niet mannen, maar vrouwen centraal staan. Door de dromen van jonge voetbalmeisjes te plaatsen tegenover de harde realiteit van een voetbalster die al wel de top behaald heeft, proberen de makers te laten zien dat het leven van een vrouwelijke voetballer niet over rozen gaat.  Dit is redelijk geslaagd, mede door de verschillende thema’s zoals school en geld van beide kanten te belichten. De focus van het verhaal had zich echter nog sterker hierop kunnen richten, maar al met al kwam de boodschap over. Dit en het camera werk, gevarieerd door de verschillende shots in het stadion en op de trainingsvelden, zorgen ervoor dat Balgevoel  een film is, die de moeite waard te noemen valt.

» doxreview 2011

Weg

Door: Lisa van der Velden

Deze korte poëtische documentaire laat een fietser zien in zijn reis door de stad Amsterdam. Of beter gezegd, in zijn reis uít Amsterdam. De stad is druk en er zijn veel hindernissen, maar toch beweegt de fietser zich in het begin erg vrij. Alsof er voor hem geen lichten om voor te stoppen zijn, of toeristen om over te struikelen. Op zijn weg komt hij vervolgens mensen tegen die hun eigen ideeën over vrijheid -en onvrijheid- hebben. De manier waarop de fietser deze mensen ontmoet en hun stemmen zijn gids door de stad worden, is op bijzondere wijze uitgevoerd -door middel van freeze frames van hun silhouetten. Aan mooie beelden en visuals ontbreekt het sowieso niet in Weg. De freezeframes zorgen ervoor dat de kijker geïnteresseerd blijft; zijn tocht is nu een pad geworden, en dit pad gaat ergens naar toe. Wanneer de stemmen van de mensen steeds sneller worden afgespeeld, voel je beklemming. Dat hebben de makers knap gedaan, de kijker begrijpt onmiddellijk dat de fietser ergens anders wil zijn, dat hij wég wil. Het einde van de film is daarom een beetje teleurstellend. De makers lijken te willen overbrengen dat de fietser pas echte vrijheid heeft gevonden als hij de stad uit fiets -op weg naar ruimte en rust- maar dit komt niet over. Het is niet duidelijk waar hij heen gaat, er is geen duidelijke overgang van drukte naar rust. Om een climax te bewerkstelligen, had Weg iets meer mogen durven. De documentaire gaat duidelijk over ‘weg’, de titel is erg goed gekozen. De bestemming lijkt qua sfeer alleen nog te veel op het beginpunt van de reis.

» doxreview 2011

Balgevoel

Door: Hanna Tak

Balgevoel is een film waarin de beleving van het vrouwenvoetbal goed naar voren komt.
De tweedeling van de meisjes van Ter Leede en de dames van Ado werkt goed. De meisjesdromen en de onbekommerde sfeer bij Ter Leede, sluiten mooi aan op de harde werkelijkheid die Leone ons laat zien.
Er zitten een aantal juweeltjes van beelden in de film. De reactie van de coach op de giechelende meisjes en de gelakte nagels om de voetbal waren prachtig.
Ik vond het jammer dat er gekozen is voor de rare witte streep bij de verschijning van de namen. Veel te opvallend. Ook de muziekkeuze vond ik niet echt passen bij de film. Het leid erg af van de inhoud van de film.
Op de website wordt het thema vrouwenvoetbal verbonden aan ideeen over gender en de commercialisering. Het eerste thema komt nog wel aan bod in de film, maar de economische kant van het verhaal wordt nauwelijks belicht. Ik begrijp dat misschien niet mogelijk was, maar het was wel tof geweest als we ook nog iemand konden horen met een verhaal over waarom vrouwen-profvoetbal niet rendabel is.

» doxreview 2011

Weg

Door: Ronald Nijboer

De film Weg had een andere insteek dan alle andere films en de groep had mijns inziens de moeilijkste opdracht op  zich genomen. De bedoeling was om een sfeer over te brengen, een sfeer die zij ervaren bij de stad Amsterdam. Zelf heb ik ervaren hoe moeilijk het is om een bepaalde sfeer over te brengen en daarnaast ook nog iets duidelijk te maken. Ik vind dat het overbrengen van de sfeer echter goed gelukt is.

Het begin komt heel rustig over en je komt langzaam in de film. Vervolgens gaat het soepel over in een steeds drukker wordende stad, wat leidt tot een erg beklemmende sfeer en uiteindelijk een gevoel van complete chaos. Ik vind dat de groep dit erg creatief heeft weergegeven. Creativiteit vond ik sowieso een kenmerk van deze groep, zowel op hun website als tijdens de film, onder andere in de vorm van de stills van geïnterviewde personen. Zelf kreeg ik redelijk goed de bedoeling van de film mee. Dit had alleen wel te maken met het feit dat ik van tevoren al veel wist van de bedoelingen. Ik vind het dan ook moeilijk te beoordelen of de boodschap van vrijheidsbeleving in de stad goed over gekomen is. Ik kan me ook het commentaar voorstellen van de jury dat het vooral een fietstocht door Amsterdam was en dat de diepere laag er niet makkelijk uit te halen was. Toch vind ik dit ook weer niet zo’n groot probleem. Het is een film geworden die je heen en weer sleept tussen een rustig en relaxt naar een beklemmend en chaotisch gevoel. Alle zogenaamde toevalligheden, zoals de moeizaam lopende ketting, lijken bewust gedaan en dat maakt het een film waarbij je goed moet opletten. Gezien de moeilijkheidsgraad van de film denk ik al met al een geslaagd project, maar om echt duidelijk te krijgen wat de film allemaal te bieden heeft is een tweede of derde bezichtiging noodzakelijk.

» doxreview 2011

Balgevoel(igheid)

Door: Stefanie van Aalst

Zweet, ongeschoren oksels, baarden-in-en-op-kelen en algehele ranzigheid gecombineerd met plaknagels, hairextensions, mascara en gehuil. Voetbal en vrouwen, het lijkt een onverenigbare of op zijn minst ongelukkige combinatie. De treurnis van deze tot noch toe mislukte symbiose wordt in ‘balgevoel’ uitdrukkelijk en vakkundig voor het voetlicht gebracht. Mijn verwachting dat het spel op de dames een uitwerking zou hebben die sinds de uitvinding van de anticonceptiepil niet eerder waar te nemen was blijkt onvervuld, daar stemmingswisselingen en agressie in ‘balgevoel’ verworden zijn tot een illusionaire gemene deler.

Wel ziet de kijker hoe lieve ballenmeisjes een lege arena betreden, de balustrade als klimrek gebruiken en hun droom als voetbalvrouw (werkwoordelijk gezien) uitspreken. Daarnaast is ‘balgevoel’ een portret van de ambitieuze Leonne die zich ondanks haar vlijt niet zoals de mannen in een van de club gekregen luxe wagen maar per openbaar vervoer naar de trainingen en wedstrijden begeeft en geen spoor van enige gratie doet vermoeden. Wellicht is een eerdere bevalligheid in de loop der tijd diep onder de zoden van het veld komen te liggen. Al met al een goede keuze als vertegenwoordigster van de sport.

Af en toe wordt de kijker in verwarring gebracht: is ‘balgevoel’ inderdaad een document over de toekomst van Leonne in de voetbalsport? Ja en nee, daar haar weinig optimistische verhaal terecht afgewisseld wordt door interviews met haar jongere zusters die een hoopgevend beeld van het spel zouden moeten vertegenwoordigen maar de misère onbedoeld extra kracht bijzetten door het uiten van hun onvrede over het heersende machisme. De treurnis is compleet als de damesploeg van ADO Den Haag het aflegt tegen dames- FC Twente. Leonne “durft niet verder te kijkûh”; wij wel.

De makers van ‘balgevoel’ zijn er namelijk in geslaagd een film te maken die de lullige lading van het vrouwenvoetbal perfect dekt. Een vermakelijke documentaire waarin een hardnekkig streven naar succes en gelijkwaardigheid van een snel opkomende sport hand in hand optreedt met een even schielijke teloorgang. Een bijzondere prestatie.

» doxreview 2011

Poëtisch fietsen

Door: Jasmina Krso

In de poëtische film ‘Weg’ wordt het reilen en zeilen van de stad Amsterdam geschetst. In de film volgen wij een fietser op zijn reis door de stad. Onderweg wordt een paar keer gestopt om aandacht te schenken aan de mensen die hij tegen komt. Deze voorbijgangers, allen met een verschillende achtergrond en levensverhaal, vertellen dan een kort verhaal over het leven in de stad.

Bij sommige verhalen wordt je interesse gewekt om meer van die achtergronden te weten te komen. Maar ook de fietser heeft een mysterieuze aantrekkingskracht….wie is hij, wat betekent de stad voor hem en wat betekent hij voor de stad? De poëtische stijl van de film is duidelijk te herkennen in het ritme van de film. Dit wordt gekenmerkt door snelle beeldwisselingen en het gebruik van schaduwen.

Tijdens de film zou je eigenlijk  als kijker het gevoel willen hebben dat je bij de fietser achterop zit en zo meegenomen wordt, maar daarvoor duren de scenes net iets te kort. In ieder geval is het een plezierige korte reis door de straten van Amsterdam.

» doxreview 2011

Vruchtbaar Leed

Door: Masja Horn

Vruchtbaar leed is een documentaire die het verhaal vertelt rond de oprichting van een bijzondere plek aan de rand van Amsterdam met Diemen; ‘het landje’. Een stukje niemandsland vol volkstuintjes waar mensen van velerlei komaf een stukje grond cultiveren om exotische groenten te verbouwen, te eten, muziek te maken of een boek te lezen. Voor de oprichtster, Tine Bakker, heeft de plek een extra lading, omdat haar vriendin op deze plek op brute wijze om het leven is gekomen. Zij heeft voor haar vriendin, Rhae Ann, een gedenkplaats tussen het groen gecreëerd.

De filmmakers verbeelden met Vruchtbaar leed hoe Tine Bakker rouwt om haar vriendin, en welke gevolgen dat heeft voor haar omgeving. Tine Bakker weigert ‘het landje’ te laten overwoekeren. Vruchtbaar leed toont een portret van een vrouw die van een moordplek een plek van ontspanning maakt waarin zeer verschillende mensen zichzelf kunnen zijn buiten de stad. Aan deze boodschap wordt aan het begin van de film gerefereerd wanneer Tine Bakker de scherven van de gedenkplaats opruimt. Dit moment is alleen te kort om als kijker te beseffen wat hier gaande is. De eerste helft van de documentaire lijkt daarom een beschrijving van de multiculturele sfeer van ‘het landje’. Ook de trommelmuziek aan het begin van de film draagt hieraan bij. Pas in het tweede deel vertelt Tine Bakker over de dood van haar vriendin Rhae Ann. Vanaf dat moment wordt duidelijk hoe bijzonder haar manier van rouwen is.

De casting is zeer divers. Hieruit valt goed te zien dat het landje een plaats is voor iedereen. Het cameraperspectief tijdens de interviews is laag waardoor de geinterviewden respectvol in beeld worden gebracht. Alleen Tine Bakker loopt tijdens de interviews; zij laat de route door het landje zien die eindigt bij haar gedenksteen voor haar vriendin.

Vruchtbaar leed is een inspirerend verhaal dat smaakt naar meer. Het biedt een integer portret van een bijzondere plek en een bijzonder mens. Het portret is te kort om volledig te zijn, maar roept vragen op over Rhae Ann en de bewoners. Voor een eerste documentaire is het zeker geslaagd.

» doxreview 2011

Weg

Door: Frank Janssen

Weg is een poetische documentaire, met welk genre ik niet heel erg bekend ben. Misschien mede daardoor heb ik de film meerdere keren bekeken, waarbij me steeds meer dingen opvielen, en steeds meer beeld en geluid mij raakten. De eerste keer dat ik Weg bekeek namen de quotes, het gesproken woord, een belangrijk deel van mijn aandacht in. Misschien omdat ik niet echt getraind ben ik het genre, en toch houvast in het gesproken woord zocht. Naarmate ik de film vaker bekeek, vaagden de woorden steeds meer weg, en speelden een ondergeschikte rol in mijn kijken. De thema’s vrijheid en tolerantie hadden mijn aandacht al, en ik kon me volledig overgeven aan beeld en geluid.  Wat mij vanaf het begin al op viel was het camerawerk. Zowel over de beelden vanaf statief gefilmd, als over de beelden vanaf de fiets geschoten is erg goed nagedacht. De afwisseling van het meefietsen met de fietser en het op afstand komen, gecombineerd met stills van de geinterviewden, geven je als kijker het idee letterlijk mee genomen te worden, maar ook vanaf een afstand te reflecteren. Zoals de filmmakers zelf ook toelichtten, is reflectie een belangrijk onderdeel van deze film, wat voor mij ook in het camerwerk naar voren komt.

Weg begint lieflijk, met een mooi shot vanaf de pont, waar de reis begint. De positeve aspecten van het leven in Amsterdam worden mooi verwoord door een verscheidenheid aan Amsterdammers. Het omslagpunt, waarbij de het tollen de fietser letterlijk teveel is het punt in de film dat mij echt raakt. De beklemming is voelbaar, en ik kan begrijpen waarom de fietster ervoor kiest om de stad uit te gaan. De korte quotes die elkaar opvolgen dragen bij aan de sfeer die deze beelden uitdragen. Wellicht had het omslagpunt nog duidelijker benadrukt kunnen worden, met grauwere kleuren, regen misschien zelfs. Het geluid vond ik een genot om naar te luisteren, de ketting die aan het begin not zo soepel loopt, hoor je steeds stroever lopen,. Dit geluid, afgewisseld met de korte quotes, die de schaduw van de ogenschijnlijke vrijheid en vanzelfsprekendheid uit het eerste deel van de film een stem geven,  dwingt de kijker vanuit een andere gemoedstoestand de film af te kijken

Weg is een film die je aan het denken wilt zetten, die je wilt laten nadenken over actuele thema’s als tolerantie, vrijheid en individualiteit. Voor mij heeft Weg dit doel bereikt, deels door het gesproken woord, maar zeker door het beeld en geluid.

Wellicht had het omslagpunt nog duidelijker benadrukt kunnen worden, met grauwere kleuren, regen misschien zelfs. Het geluid vond ik een genot om naar te luisteren, de ketting die aan het begin not zo soepel loopt, hoor je steeds stroever lopen,. Dit geluid, afgewisseld met de korte quotes, die de schaduw van de ogenschijnlijke vrijheid en vanzelfsprekendheid uit het eerste deel van de film een stem geven,  dwingt de kijker vanuit een andere gemoedstoestand de film af te kijken

Weg is een film die je aan het denken wilt zetten, die je wilt laten nadenken over actuele thema’s als tolerantie, vrijheid en individualiteit. Voor mij heeft Weg dit doel bereikt, deels door het gesproken woord, maar zeker door het beeld en geluid.

» doxreview 2011

Weg

Door: Barbara Beek

Weg is een poetische documentaire, met welk genre ik niet heel erg bekend ben. Misschien mede daardoor heb ik de film meerdere keren bekeken, waarbij me steeds meer dingen opvielen, en steeds meer beeld en geluid mij raakten. De eerste keer dat ik Weg bekeek namen de quotes, het gesproken woord, een belangrijk deel van mijn aandacht in. Misschien omdat ik niet echt getraind ben ik het genre, en toch houvast in het gesproken woord zocht. Naarmate ik de film vaker bekeek, vaagden de woorden steeds meer weg, en speelden een ondergeschikte rol in mijn kijken. De thema’s vrijheid en tolerantie hadden mijn aandacht al, en ik kon me volledig overgeven aan beeld en geluid.  Wat mij vanaf het begin al op viel was het camerawerk. Zowel over de beelden vanaf statief gefilmd, als over de beelden vanaf de fiets geschoten is erg goed nagedacht. De afwisseling van het meefietsen met de fietser en het op afstand komen, gecombineerd met stills van de geinterviewden, geven je als kijker het idee letterlijk mee genomen te worden, maar ook vanaf een afstand te reflecteren. Zoals de filmmakers zelf ook toelichtten, is reflectie een belangrijk onderdeel van deze film, wat voor mij ook in het camerwerk naar voren komt.

Weg begint lieflijk, met een mooi shot vanaf de pont, waar de reis begint. De positeve aspecten van het leven in Amsterdam worden mooi verwoord door een verscheidenheid aan Amsterdammers. Het omslagpunt, waarbij de het tollen de fietser letterlijk teveel is het punt in de film dat mij echt raakt. De beklemming is voelbaar, en ik kan begrijpen waarom de fietster ervoor kiest om de stad uit te gaan. De korte quotes die elkaar opvolgen dragen bij aan de sfeer die deze beelden uitdragen.

» doxreview 2011

Vruchtbaar Leed

Door: Dorien Theuns

Een film over een stukje niemandsland in Amsterdam Zuid-Oost. De wilde natuur is er in vijf jaar getemd, maar is de wilde natuur van de mens even goed te temmen? Zoals de titel al aangeeft: een film met twee kanten. Een hoopvolle, positieve en een tragische, negatieve.

Op een bijzonder effectieve manier opgebouwd. De eerste helft van de film word je ondergedompeld in de sfeer van het landje, die je beleeft als gezellig, gemoedelijk. Mensen van allerlei culturen komen er samen en leven er samen. De Mexicaanse boer deelt zijn paprika’s, de Surinaamse dame kookt zoals ‘in de oertijd’ op een hout vuurtje: ‘dan smaakt het heerlijker.’

Dan slaat de sfeer om. De hoofdpersoon vertelt hoe haar vriendin er zes jaar geleden op gruwelijke wijze vermoord is. Iedereen kent het verhaal en mannen laten hun vrouwen er ’s avonds niet meer alleen rondlopen. De vraag is nu: hoe moet je het landje en de mensen bekijken? De akelige verhalen brengen twijfel.

Het leed blijkt vruchtbaar; het rouwproces heeft zich ontvouwd in de ontginning van de overwoekerde grond en het herstel van een mooie plek. Een eerbetoon. ‘Uit iets naars is iets heel positiefs voortgekomen.’

Met bewegend camerawerk dat past bij de omgeving, maar tegelijkertijd niet duizelig maakt en een montagestijl die met sfeerbeelden de nodige rust aan het zware onderwerp geeft, is een mooi eerbetoon aan de positieve plek en het tragische verhaal gevormd. Helaas missen verdere diepgang en uitweiding om het mooie eerbetoon tot uitgangspunt voor een breder thema te maken.

» doxreview 2011

Weg

Door: Floris Koch

Weg is een korte poëtische film waarin het thema ‘Amsterdam als vrije stad’ centraal staat. We zien een fietskoerier die ’s ochtends vroeg aan komt bij de pont naast het centraal station. Vanaf daar racet hij met hoog tempo door de stad heen en fietst langs verschillende mensen die hun visie op vrijheid in Amsterdam vertellen. In eerste instantie lijkt uit de film naar voren te komen dat Amsterdam een vrije tolerante stad is maar langzaam begint het duidelijk te worden dat er ook een keerzijde is. Deze keerzijde wordt uitgedrukt in een klein ongeluk waarbij de koerier van zijn fiets valt. De koerier vervolgt zijn weg maar nu ondersteund door snel gemonteerde fragmenten van anekdotes die al eerder voorbij kwamen in de film. Dit geeft een naargeestig effect met als doel de kijker de indruk te geven dat de vrijheid en anonimiteit van de grote stad wellicht niet zo fijn zijn als zij op eerste gezicht lijken. De film is duurt ongeveer 4 minuten en dat helpt de aandacht van de kijker vast te houden bij het bekijken van de prachtig geschoten beelden. Er is in de film duidelijk veel aandacht besteed aan esthetiek en sfeer hetgeen goed gelukt is. Je krijgt Amsterdam te zien vanuit allerlei posities, zoals vanaf het stuur of vanaf een dak van een gebouw.  Een minpunt is wellicht dat je als kijker niet kennis maakt met de hoofdpersoon van de film, de fietskoerier, waardoor het toch een vrij abstracte film blijft. Dit is jammer omdat dit er misschien voor zorgt dat sommige mensen de boodschap van de film niet zullen begrijpen.

» doxreview 2009

Koning van de Driehoekstraat

Door: Ilona Vierveijzer

De documentaire ‘Koning van de Driehoekstraat’ begint met de jeneverstokerij Van Wees, een familiebedrijf, maar gaat eigenlijk over de moeizame relatie tussen vader en dochter Van Wees. De documentaire laat zien hoe de levens van zowel Fenny als haar vader Cees met het bedrijf vergroeid zijn.

Hoewel Fenny aangeeft dat het in de branche steeds slechter gaat, stopt zij nog steeds al haar tijd in het bedrijf. Ze wil niet gestoord worden tijdens het werk en neemt geen pauze. Dit laat aan de ene kant haar toewijding aan het bedrijf zien, aan de andere kant maakt dit haar ook tot een eenzame vrouw; de rest van de medewerkers zitten gezellig pauze te houden, samen met vader Cees, die officieel niet meer bij het bedrijf betrokken is.

Vader Cees lijkt ook meer te worden gewaardeerd dan zijn dochter. Tekenend is de uitspraak van één van de medewerkers, waarin hij zegt dat Fenny het bedrijf dan wel heeft overgenomen, maar dat Cees nooit heeft laten weten er niet meer te zijn. Dit staat haaks op de opvatting van Fenny, die zegt dat haar vader eigenlijk niks meer doet in het bedrijf.

Het sterke punt van de film is dat de opbouw heel logisch voelt; er wordt begonnen met het bedrijf, waarna er langzaam wordt uitgebouwd naar Cees en Fenny. Beiden kunnen hun verhaal doen, waardoor het nergens eenzijdig aanvoelt.

Een klein puntje van kritiek is dat het wat lang duurt voordat je sympathie voor één van de twee gaat voelen. Bij Fenny gebeurt dit pas als zij praat over het feit dat zij nu in haar eentje het bedrijf runt, bij Cees als hij op laconieke wijze praat over de dood. De documentaire was misschien nog iets leuker geweest om naar te kijken als dit wat eerder was gebeurd.

 

» doxreview 2009

De driehoekstraat, waar de tijd veel trager gaat

In een ouderwetse jeneverfabriek vol flessen, kratten en frutsels zien we een paar mensen op leeftijd gestaag het routinewerk doen wat bij deze ambacht hoort. ‘Het draait allemaal om de geur’, vertelt Fanny terwijl ze aan een glas met jenever ruikt. Het is meteen duidelijk dat dit geen gewone fabriek is, elke scene ademt vergane glorie. Paperassen, een typemachine, grijzende personages en de kleinschalige zorgvuldige routine waarmee er gewerkt wordt. In deze fabriek zul je geen Blackberry of Macbook treffen.

Waar de duiven elke dag weer vrij zijn om te weg te vliegen en terug te keren zijn deze mensen onlosmakelijk verbonden met het kleine stukje grond aan de driehoekstraat en met elkaar, goedschiks of kwaadschiks. ‘Het gaat niet goed met de branche’, zegt Fanny en samen met het besef dat alle personages in dit stukje Jordaan in de herfst of winter van hun leven zijn blijft het maar de vraag hoe lang dit zo zal blijven bestaan.

‘Koning van de driehoekstraat’ toont een perfect gepreserveerd stukje Jordaan, waarbij het bijna moeilijk te geloven is dat dit uitstervende wereldje zich middenin het kloppend hart van onze stad bevindt. Deze documentaire legt vast wat er straks niet meer is. Wat er ook gebeurt in ‘Koning van de driehoekstaat’ staat de tijd voor altijd stil.

» doxreview 2009

Domweg Dappermarkt

Door: Marijn Freud

Domweg Dappermarkt is een mooie kunstzinnige introductiefilm van de Dappermarkt. De film is prachtig gemonteerd.  De man die de namen omroept vormt de rode draad voor het verloop van de film, en lijmt alle beelden prachtig aan elkaar. De koopmannen  zijn zo herkenbaar, en gedragen zich precies zoals je dat van echte marktmensen verwacht. In zijn lengte is het een prachtig filmpje. Het filmpje zou absoluut niet langer kunnen duren, want daarvoor heeft de impressie te weinig diepgang. Het is meer een soort vluchtige videoclip. Dit is dan ook mijn grootste punt van kritiek, de film heeft weinig diepgang. Hierdoor verliest de kijker snel zijn aandacht en laat het einde van het filmpje aan zich voorbij gaan. Als filmpje heel mooi maar als documentaire weinig zeggend. Dit filmpje zou over elke markt in Nederland kunnen gaan, en men komt niets te weten over de Dappermarkt als losstaand fenomeen. De karakters zijn vrij oppervlakkig en de makers blijven op grote afstand van hun subject. Als filmpje prachtig maar als documentaire oppervlakkig.

» doxreview 2009

Koning van de Driehoekstraat

Door: Annemarie van Malsen

De Koning van de Driehoekstraat is voor mij de beste film van alle vijf, omdat hij je raakt. Mooi gefilmd op verschillende plekken (op straat, in de stokerij, op het dak). Je hebt het gevoel dat je bij de mensen aanwezig bent en in de koffiepauze met ze meedrinkt. De vrouw met de roze trui, maakt voor mij de film met haar pak melk. De film voelt alsof je teruggaat in de tijd, door de personen, de locatie en misschien ook wel het onderwerp. Het voelt Amsterdams, maar ook weer niet. Het zou ook ergens in een boerengehucht gefilmd kunnen zijn. Ik vond een heel mooi shot dat hij de trap oploopt naar zijn duiven en hij van onderaan de trap is gefilmd, van bovenaan de trap (dus je ziet hem aan komen) en vanaf een ander dak, voor een groter overzicht. De muziek op het einde is passend en raakt je.

Het enige kritiekpunt is het geluid in de koffiekamer. Hier zijn ze soms onverstaanbaar (maar dit kan ook door het Amsterdamse accent komen).

» doxreview 2009

Jeneverkoning

Door: Marina Meijer

Een man staart naar zijn duiven. Zijn haar is net zo wit als de vogels in de lucht. Wie is hij? Dan wordt met een fotografisch oog een Jeneverfabriek verkend. Stilstaande beelden brengen je terug naar het Amsterdam van vroeger. De constante herhaling van het monotone werk van de flesjesman zorgt voor een ritmische eenheid in de film. Af en toe klinkt er Hollandse muziek uit de radio en volgt een gekke uitspraak in plat Jordanees.
‘De Jeneverkoning’ is een intiem portret van Kees van Wees, zijn dochter Fanny en hun familiebedrijf. Jeneverkoning Kees wordt in de film door de Jordanese buurtbewoners neergezet als harde werker, beroemd en berucht: “Kijk, daar is het opperhoofd. Als je hem ‘s ochtends tegenkomt dan lach je de hele dag niet meer. Toch, Meneer van Wees?” Maar terwijl Fanny de zaak al jaren heeft overgenomen, horen wij de Jordanezen met geen woord reppen over de nieuwe Koningin. Dat is ook wel logisch. Want Fanny is alleen maar aan het werk. Een eenzame vrouw, maar ook een sterke. En Kees, die kan inmiddels niet eens meer de knop van het bottelproces indrukken, volgens zijn dochter. Het is een oude man met een rode neus. Hij niest eens stevig in zijn zakdoek en vertelt dan verder over het ouder worden. “Daar moet je niet teveel aan denken, want daar wordt je niet vrolijk van.” En dat wordt wel duidelijk uit deze film, want: vroeger was alles beter.

» doxreview 2009

Ambtenaar op de fiets

Door: Jan te Roller

De term had van Van Kooten en De Bie kunnen komen. Rob van Veelen is als ‘participatiemakelaar’ door de gemeente Amsterdam aangesteld om burgerinitiatieven in stadsdeel Oost mogelijk te maken. In de korte documentaire volgen we hoe Rob zijn ronde maakt door de buurt, ogenschijnlijk met iedereen een praatje aanknopend. Het levert een aantal charmante en soms ook zeer komische inzichten op over het Nederland van nu. Zo zien we hoe Rob een buurthuis betreedt waar een aantal oudere allochtone mannen de oorspronkelijk Friese sjoelsport bedrijven. Over integratie gesproken! Interessant is ook hoe Rob klaarblijkelijk zijn functie tegenover de rest van ambtelijk Amsterdam moet verdedigen. Die vinden de participatiemakelaar tijd- en geldverspilling en gaan vooral uit van hun eigen professionaliteit. Niet voor niets wordt Rob nogal schamper ‘de ambtenaar op de fiets’ genoemd. Overigens wordt die ambtenaren nog een hak gezet als Rob de kijker een blik verschaft in de ‘creatieve ruimte’ waar ambtenaren niet mogen vergaderen, maar wel ideeën mogen uitwisselen. Minder duidelijk blijft wat de functie van participatiemakelaar precies inhoudt. Rob praat veel met mensen in de buurt, maar wat hij er precies mee doet blijft in het ongewisse. Zo wordt het ‘ambtenaar-op-de-fiets’-imago niet ontkracht. De kracht van de documentaire schuilt hem meer in het karakter van Rob zelf. Hoewel we weinig over zijn persoonlijke leven te weten komen, voel je door een combinatie van zijn passie en persoonlijkheid een enorme sympathie voor de man. Of zoals Rob het zelf zou zeggen: ‘ik heb wel een beetje een knuffelbeergehalte’.

» doxreview 2009

Knuffelbeer in Amsterdam-Oost

Door: Maurits de Vries

In deze documentaire staat Rob de participatiemakelaar centraal. Wat duidelijk naar voren komt in deze documentaire is het grote knuffelbeergehalte wat ambtenaar Rob heeft, maar blijft een beetje onduidelijk wat zijn taak in de week nou meer is dan een buurtbinder of iets dergelijks. Dit geeft in één zin de kracht en de zwakte van de documentaire weer. Het begin van de documentaire roept veel vragen op. Wie is deze man en waarom ligt hij blijkbaar zo goed bij alle mensen van diverse culturen bij hem langs komen om gedag te zeggen en een hand te geven. Op zich een leuk begin van de film, aangezien het helemaal niet erg is om in het begin een aantal vragen op te roepen.  Het jammere is alleen dat deze vragen gedurende de documentaire niet echt beantwoord worden. Hij vertelt zelf een hoop dingen over zijn werk, zodat wel gegist kan worden naar het hoe en waarom van zijn taak in Oost. Maar echt heel duidelijk wordt het niet.

Het sterke punt van deze documentaire is de persoon Rob, en het volgen van hem. Zitten veel leuke en verterende momenten in de film wat het leuk maakt om naar te kijken. Grotendeels komt dat door de man zelf, maar ook door de makers die hem de ruimte hebben gegeven om te zijn wie hij is. Fantastisch is het beeld dat de camera achterop de fiets bij de participatiemakelaar zit. Het zwakke punt zit hem in het feit dat het lang duurt voordat duidelijk wordt wat het verhaal nou daadwerkelijk is en dat het uiteindelijk ook niet echt duidelijk wordt. Een voice-over had naar mijn mening hier niet misstaan.

 

» doxreview 2009

Koning van de driehoekstraat

Door: Maaike Boumans

Ik vond dit een erg mooi filmpje, dat een uniek beeld schetst van de mensen in de driehoeksstraat. Door de hele film heen is er gebruik gemaakt van verschillende kaders en om één en dezelfde handeling te laten zien, is er vanuit verschillende posities gefilmd. Hieruit blijkt dat er goed is nagedacht over het camera werk. Het geluid is soms niet zo top, al is het de vraag of de makers daar iets aan kunnen doen. De ´koning´ (met zendertje?) ademt wat zwaar, en dit vond ik soms teveel de aandacht op eisen op het moment dat hij in beeld werd gebracht.

De makers zijn erin geslaagd belangrijke quotes van mensen over ´vroeger, met paard en wagen´, en ´hij heeft heel hard gewerkt altijd´, mooi op film te krijgen. Ik vind het portret van de mensen dan ook het sterkste punt van deze film. Het oude buurvrouwtje dat een pak melk bij de buurman brengt, is prachtig. Ook de hoofdpersoon zelf, wordt op een manier gekarakteriseerd die laat zien hoe zijn leven nu is: boven op het dak, in alle rust, bij de duiven.

Het verhaal had echter duidelijker mogen zijn. Nu worden er meerdere thema’s aangesneden, en niet één helemaal uitgewerkt. Een grotere nadruk op de ‘koning’ (hoe denkt hij over het familiebedrijf? Runt zijn dochter het op een goede manier?), en andere personages in relatie met hem (dochter: hoe denkt zij over hem? Wat is zijn invloed geweest op haar? En in hoeverre heeft hij nu nog invloed?), had een beter verhaal opgeleverd. Nu lijkt het in eerste instantie te gaan over jenever en bijbehorende branche, maar zodra de koning op het dak gefilmd wordt, word de jenever zelf minder belangrijk – dan gaat het meer over de mensen in het bedrijf en hun onderlinge relaties.

Desalniettemin vind ik het een heel geslaagd portret van de driehoeksstraat, met prachtige beelden en prachtige mensen.

» doxreview 2009

Glazenwassers – Kraakhelder

Door: Annika van Oostveen

Ten eerste vind ik de titel al heel uitnodigend. Kraakhelden slaat op de ramen, maar blijkt naarmate de film vordert ook te slaan op het kraakpand waar de jongste generatie van de glazenwassers in woont en de nieuwe generatie zal worden geboren. De documentaire gaf een verrassend beeld van de achterliggende levens van de ‘gewone’ glazenwasser. De generaties van mannen die zich aan dit gewaagde beroep wagen, kwamen als integere, maar ook nuchtere mensen over. De toeren die ze uithalen, hoog boven het dagelijks leven dat maar en door en door gaat, is met veel rust neergezet. De opbouw is werkelijk prachtig, maar door tijdgebrek blijven de personages niet heel uitgewerkt en mist ook een grote climax. Maar ik ben diep onder de indruk van deze korte film, die zonder een topteam nooit zover zou zijn gekomen. Bravo!

» doxreview 2009

Podox

Door: Miriam van Oort

Kan je een wetenschappelijk onderzoek ook in beeld weergeven? Vanuit die vraag werd jaren geleden poldox opgezet, een college dat studenten uitdaagt om vanuit een politicologische invalshoek een film en bijbehorende website te maken over een sociaal wetenschappelijk onderwerp. Voor de zesde keer hebben ook dit jaar weer een aantal studenten zich op onderwerpen als Glazenwassers, De Roode Bioscoop, De Dappermarkt en de Participatiemakelaar gestort.
Vanaf een afstandje volgde ik het proces, dat standaard resulteert in een intensieve montageperiode waarin niet wordt geslapen en het afval zich langzaam maar zeker rond de montagecomputers opbouwt.
Zondag werden de resultaten vertoond. De zaal zat propvol met ouders, onderzoeksonderwerpen, makers en aanhang. De witte gezichtjes en vermoeide ogen verraadden wie van hen tot vroeg in de ochtend nog had zitten werken.

Het is natuurlijk ‘maar’ een college, en het zijn natuurlijk ‘maar’ studenten (zoals blijkbaar een van de gefilmde hoofdpersonen het ietwat laatdunkend had verwoord). Maar het ontroert. Het ontroert dat mensen die elkaar vier maanden geleden nog niet kenden nu als beste vrienden naast elkaar zitten te glunderen om het resultaat te zien na hun noeste arbeid, het ontroert dat docenten en mensen uit ‘de documentaire wereld’ hen serieus nemen en hun passie met hen delen. En het ontroert om een kijkje in onbekende werelden te krijgen.

Ik wist niet van het bestaan van de Driehoeksstraat in de Jordaan, ik kende de wereld van de glazenwassers niet. Er is niets zo fijn als op een zondagmiddag vanuit een donker theaterzaaltje in de koffiepauze van jeneverstokers te belanden, of temidden van de drukke Dappermarkt te staan.
Het meest ontroerde Rob van Veelen, participatiemakelaar in de Indische Buurt, me. Niet alleen omdat mijn buurtje er mooi bij lag, maar vooral omdat Rob zich met een enorme passie inzet voor de buurt. Een grote man, die door iedereen wordt herkend, die met iedereen een praatje maakt en die soms op het doek een ietwat verloren indruk maakt, maar intussen niet aanwezig blijkt te zijn bij de vertoning omdat hij met zijn vriendin lekker op vakantie is. Zo verloren is hij dus gelukkig niet.

Vooralsnog is de film en de site over Rob hier te vinden. Binnenkort gaan ze echt online. Verder staat de site van poldox vol met prachtige filmpjes van voorgaande jaren en inspirerend materiaal voor geïnteresseerden. Een grote aanrader dus!

» doxreview 2008

Tegenpolen

Door: Malin Wittebol

Mislukt, narcistisch, onrespectvol, zomaar een greep uit het commentaar op ‘Tegenpolen’, een van de vijf films van de Poldoxlichting 2008 die afgelopen zondag in de theaterzaal van Crea in premiere gingen. Een hevige woordenwisseling in de nabespreking tussen docent Kamphuijsen en de groep studenten verantwoordelijk voor de film, liet zien dat filmmaken niet iets is wat je ‘even doet’. De film die een beeld zou moeten schetsen van de diversiteit van de Poolse gemeenschap in Amsterdam, moest een paar dagen voor de premiere geheel herzien worden omdat deze te weinig inhoud zou hebben. De studenten besloten daarop alle mislukte scenes uit de opnames achter elkaar te zetten waardoor een zelfreflexieve film ontstond.

In de film komen drie nog jonge Polen in flarden aan ons voorbij. Met een beweeglijke camera en hard omgevingsgeluid volgen wij hen, vaak in het gezelschap van een van de student-filmmakers. De eerste Pool, een vrijbuiter, anarchist en vegetarier, heeft een eigen radiostation en houdt ervan vreemdsoortige fietsen te bouwen. In het Vondelpark rijdt hij rondjes op zo’n hoog fietsconstruct en zingt onderwijl strijdbare liederen. Zijn dochtertje speelt lieflijk op het gras. De scene bevat camerawerk dat als enige in deze film onder controle is. Het levert meteen een mooigemaakt schouwspel op! De tweede Pool is een jonge man wiens vriendin zo af en toe ook in beeld komt. We zien hem op het dakterras van zijn huis, in de auto en in gesprek met een schilder of stukadoor. Overal zit hij aan het bier. De laatste is een ambitieuze jonge vrouw, die op een grasdijk naast het vliegveld vertelt over haar aankomst in Nederland en het werk dat ze nu doet.

Het uitgangspunt van de filmgroep bij aanvang van het project was de stereotypen die er over Polen in Nederland bestaan te ontkrachten. Kritiek van de aanwezige jury, bestaande uit twee filmmakers en de andere Poldox-docent Van Praag, was dat de stereotypen juist door deze film in stand werden gehouden. Zij hadden verwacht en gehoopt een film te zien, die hen een rijker beeld van de Pool zou kunnen geven.

Maar waarom zou dat automatisch moeten betekenen dat je het tegenovergestelde van het stereotyp toont?  Als je nadrukkelijk stereotypen ontkracht, geef je hen tegelijkertijd bestaansrecht. Dat hebben deze filmmakers nou eens niet gedaan. Doet het er wat toe dat de personen in Tegenpolen representatief zijn voor Polen in Amsterdam of dat zij afwijken? Het is de betekenis die een ander er aan geeft. Deze film maakt je alert op je menselijke tekortkomingen. Het trekt geen conclusies. Het zegt in wezen, ik toon enkel flarden van deze mensen, want enkel flarden weten wij.

Tegenpolen heeft weinig geheimen, het is een open film. De makers hebben niet gepoogd de Polen weer te geven, op een manier waarop zij denken dat die volledig zou zijn. Zij beschrijven niet, maar de film is een uitbeelding van communicatie tussen mensen, dat wat overblijft als alle pogingen tot representatie mislukt zijn. Ook al hadden de makers van Tegenpolen in eerste instantie een andere film willen maken, en was dit de enige tape die overbleef. Lef heb je ervoor nodig, om dit rauwe materiaal zonder pretenties te tonen. Zwaktebot of niet, deze film is door zijn zelfreflexiviteit en inzicht in het manipulatieve karakter van de camera, een stimulans voor de geest. Het zegt niet ‘zo is het’ en laat daarom ruimte om te ademen.

» doxreview 2008

Beste Erik Komma

Door: N. van Langen

De film Erik Komma is er goed gefilmd. Vooral de shots van de archiefkast, het zwembad en het spiegelshot waren erg goed gevonden. Het geluid was ook goed. Er zijn alleen enkele verwarrende onderdelen in het verhaal. Aan het begin leek het voor mij dat er 1 zaak gevolgd gaat worden (uit de titel van de film lijkt het Erik). Vervolgens wordt er iemand in de rechtbank gevolgd die niet te zien is en daarna komt het lange stuk interview met de man in de spiegel. Ik kreeg een beetje het gevoel dat dit dezelfde persoon is als in de rechtbank maar dat is niet zo. Het lange interview zorgt er ook voor dat je symphatie krijgt met de persoon in kwestie maar deze komt verder niet terug in het verhaal. Deze afwisseling van personen en het niet zichtbaar zijn van deze personen ontstaat er verwarring. Tevens is het shot in het zwembad mij niet helemaal duidelijk. Daar had naar mijn inzicht een soort van introductie aan vooraf kunnen gaan (bv dat de advocaat eerst zijn advocaatkle dij uit trekt en dan het zwembad in duikt). Nu komt dit shot een beetje uit de lucht vallen. Verder vond ik het begin heel erg strek. Het is direct duidelijk waar het over gaat omdat je de buitenkant van de gevangenis ziet, je hoort de advocaat zijn bandje inspreken en daarna zie je het wetboek vreemdelingenzaken. Erg goed gedaan!

» doxreview 2008

Alleen heen

Door: Janet Morales

In de korte documentaire ´Alleen heen´ wordt de kijker meegetrokken in de eenzame wereld van de ouderen in ons land. De makers laten geen eenzamen ouderen  zien in hun dagelijkse leven, maar richten zich juist op het leven na het heen gaan van de ouderen. Door mee het huis in te gaan, waar een paar dagen daarvoor nog leven aanwezig was, wordt de eenzaamheid nog duidelijker te zien en nog meer gevoelt. Door hier op te richten wordt de film een poëtisch verhaal over deze man, maar ook over de eenzaamheid van vele andere in onze samenleving. De beklemming die de beelden oproepen van de huiskamer en de keuken, waar je de persoonlijkheid van de oud-bewoner zo duidelijk in terug kan zien, en zijn leven dat hij geleefd heeft maken de eenzaamheid voelbaar. Dat de mannen van de sociale dienst, wekelijks huizen inspecteren na het overlijden van de voormalige bewoner, maakt de eenzame dood nog eenzamer. De sociale dienst regelt de begrafenis en zal samen met een dichter als enige gasten aanwezig zijn. Deze mensen staan volledig los van de overleden man, maar proberen hem in eren te laten gaan, wat ze de week daarop bij een volgend persoon ook zullen doen. Dit verhaal van de sociale dienst en de eenzame dood is erg aangrijpend, en wordt heel rustig en met veel respect over gebracht. De buurtbewoners van de overleden man worden ook aan het woord gelaten, dit geeft aan de ene kant een interessante kijk op hoe zij hun buurman zagen, maar zorgt het er aan de andere kant voor dat het poëtische karakter van de film verdwijnt. Het huis gaf zo duidelijk de eenzaamheid van de persoon weer, dat de gesprekken van de buurtbewoners niet veel meer bijdragen. Tijdens de begrafenis wordt de dichter geïntroduceerd, te laat krijgt hij voor mijn gevoel een rol in de film. Je krijgt niet de kans om een emotionele band met hem op te bouwen en zijn verhaal blijft hierdoor erg leeg. Wat erg jammer is want zijn werk is een uniek en fascinerend verhaal. De rustige en stille beelden van de begrafenis, de koffie en cake in een lege kamer, de krans zonder tekst, maken deze film over eenzaamheid en de eenzame dood ongelofelijk aangrijpend. Deze documentaire is dan ook een poëtische gedicht geworden over alleen heen gaan.

» doxreview 2008

Uit de hand gelopen

Door: Stefan Titus

“Dat meen je niet! Hoe kan het dat sommige mensen zo weinig zelfkennis bezitten”, dat was de eerste reactie die bij mij boven kwam drijven na het zien van de documentaire ‘Uit de Hand Gelopen’. Het bizarre beeld wordt gemaakt door twee stellen, waar in beide situaties één partner duidelijk dwangmatig bezig is met sport.

Het ene stel Gerrit en Ineke, heeft een machtsverhouding die duidelijk uitvalt in het voordeel van de vrouw. Ze claimt last te hebben van haar knieën en daarom haar beenspieren goed te moeten trainen. En om haar lichaam in ‘balans’ te houden traint ze de rest van haar lichaam ook vol overgave, met als resultaat spierballen waar menig man niet aan kan tippen. Ondertussen neemt het sporten zo’n grote rol in dat andere dingen in haar leven duidelijk op de tweede, derde of vierde plek komen. En haar man valt duidelijk in één van die laatste categorieën.

Hoewel het andere stel minder van het beeld spat is hun situatie misschien nog wel triester. Marja geeft in niet mis te verstane bewoordingen aan dat haar man, Hein, eigenlijk alleen maar werkt en sport en slaapt. Als hij  daarna ’s avonds thuis komt na het hardlopen valt er weinig lol meer te beleven. Het is duidelijk waar ze op doelt. Hein erkent dat het een verslaving is, voelt zich er op momenten schuldig over, maar zoals dat gaat met een verslaving verandert er aan het gedrag niks. “Waar houdt dit op jongens”, roept Marja wanhopig uit.

Zonder enige scrupules weten de filmmakers deze conflictueuze relaties van zeer dicht bij in beeld te brengen. Het beeld wat ontstaat is eigenlijk net zo komisch als triest. Eerst schiet je als kijker in de lach maar onmiddellijk daarna realiseer je je de schrijnendheid van de situatie.

Deze film stelt een bredere problematiek aan de kaak, waar niet veel bij wordt stilgestaan: bigorexia, oftewel sportverslaving. Mensen die in een poging zo gezond mogelijk te leven, hun leven naar de knoppen helpen.

Filmisch zit het verhaal ook mooi in elkaar: vrouw staat in de keuken en man komt huis van het werk: “Ik moet wel weer snel weg”, is de welkomstboodschap. Het is een prachtig shot. De ijdelheid, de frustratie en het onbegrip worden goed vastgelegd. De camera had soms wat stiller mogen staan, maar ja, een hardloopwedstrijd vanaf een bagagedrager filmen is niet makkelijk.

En wat ik me tot slot afvraag: hoe hebben de hoofdpersonen gereageerd op deze documentaire? Zouden zij het ooit aan hun vrienden durven laten zien. Of zouden ze er lering uit trekken?

» doxreview 2008

Uit de hand gelopen

Door Demelza Kooij

In deze film worden twee stellen gevolgd. In het ene stel is de vrouw sportverslaafd en in het andere stel de man.

De sportverslaafde vrouw wringt zichzelf op vermakelijke wijze in allerlei bochten om haar gedrag te verantwoorden, zodat ze naar de sportschool kan blijven gaan. De sportverslaafde man, hoewel hij zelf ook spreekt, wordt vooral door zijn nuchtere vrouw als verslaafde neergezet.

Het onderwerp wordt in de eerste minuut al duidelijk. Dit is nodig omdat de verdere aandacht van de kijker nodig is, om het hoofd koel te kunnen houden voor de wijze waarop de film gemonteerd is. De stellen zijn flink door elkaar gesneden en het tempo ligt vrij hoog. Er is lef nodig om dit te doen, echter ontbreekt een moment van bezinning. De nuchtere vrouw van de sportverslaafde man zorgt voor verduidelijking en soms voor wat rust. Ook bij de aftiteling laat de film, de kijker niet ongemoeid. Hier kan de kijker zich namelijk afvragen waarom voor dit einde gekozen is.

De film is inhoudelijk sterk, het verhaal is goed verteld en de cameravrouw heeft haar werk geweldig gedaan. Ondanks het vlotte tempo en het abrupte einde is deze film een gewin. De film laat zien dat ‘gezond’ willen zijn verslavend kan werken, dat dit door kan slaan naar het ‘ongezonde’ en het laat zien dat mensen zichzelf en hun omgeving omwille van de verslaving voor de gek kunnen houden.

» doxreview 2008

Beste Erik komma

Door: Anouk Devens

Wat een geslaagde poging om een onderwerp dat zo belangrijk is om het over te hebben, maar zo moeilijk is om in beeld te brengen toch te weten te pakken. Door de vreemdelingenadvocaat te volgen in zijn werk is deze film erin geslaagd de absurde en vreselijke realiteit van het vreemdelingenbeleid in Nederland aan te kaarten zonder dat de mensen om wie het gaat als zielige slachtoffers neergezet worden. Dit groepje heeft het zichzelf zeker niet makkelijk gemaakt, maar er toch een heel sterk filpmje van weten te maken. Het shot van de archiefkast van bovenaf vond ik goed gevonden en poetisch/esthetisch mooi. Ook het zwemmen was echt super gefilmt. Al had dat er misschien eerder of langer in gemogen. Het was nu zo kort en plotseling dat het een beetje uit de lucht kwam vallen. Hoe je dit oplost weet ik eigenlijk ook niet, want het was wel mooi om te zien en dus waard om erin te houden. Veel kritiek is er eigenlijk niet te bedenken. Ja, ik had graag de twee mannen zonder verblijsvergunning allebei een klein beetje, (bijvoorbeeld van achter of alleen hun handen) in beeld gezien. Om dit bij een van de twee via de spiegel te doen vond ik heel treffend, het schepte echt een afstand. Wel was het jammer dat dit shot niet lekker sneed op het shot van de advocaat van voren. Dit shot had vanaf een andere plek gefilmt moeten worden, maar dit zijn maar details. Beste Erik komma verteld een goed verhaal over de machteloosheid van zowel de mensen zonder papieren als de vreemdelingenadvocaat tegenover een machtige overheid die er op staat een onmenselijk beleid uit te voeren.

» doxreview 2008

Beste Eric komma

Door: Mardjan Abidian

Van de serie heeft deze documentaire het meeste indruk op mij gemaakt. Ik vond het een  glasheldere documentaire die veel gevoel en besef oproept. De rol van de jurist binnen het vreemdelingenrecht brengt een machteloos gevoel naar boven. Prachtig camera werk, de beelden vertellen het grootste deel van het verhaal (in een raamvertelling). Ik miste een gesprek met de jurist buiten zijn werk, waarin hij verteld over zijn gevoelens en zich meer van zijn menselijke kant laat zien. Tegelijkertijd is dit de kracht van de documentaire; de kijker wordt met het zelfde machteloze gevoel achtergelaten.

» doxreview 2008

Beste Erick Komma

Door: Eva-Maria van Esbroek

De verassende documentaire Beste Ercik Komma neemt de kijker mee in de bizarre wereld van de vreemdelingenrechtspraak. Tijdens het kijken van de film bekruipt je een gevoel van machteloosheid: als advocaat kan je niet opboksen tegen het rechtssysteem. De vreemdelingenadvocaat Martijn Strooij, Doordat Beste Erick Komma het verhaal niet vanuit de cliënt laat zien, maar juist vanuit een andere partij, de advocaat die tussen het rechtssysteem en zijn cliënt lijkt te verkeren, maakt de film op een geheel nieuwe wijze duidelijk wat voor trieste problemen de vreemdelingenrechtspraak kan veroorzaken. Als kijker begin je je sterk af te vragen hoe deze rechtspraak in Nederland kan bestaan.

Met betrekking tot deze laatste vraag geeft de bijbehorende website Niet Gewenst! (www.poldox.nl/rechtspraak) wat meer verdieping en uitleg. Door middel van het interview met Joep van Vliet kun je meer inzicht verkrijgen in de Nederlandse vreemdelingenrechtspraak. Maar ook andere informatie die op de site te vinden is, met betrekking tot de film en het onderwerp, zoals het komische en leerzame spel ‘Hoe wordt je een asielzoeker?’ maken zowel de internetsite als de korte documentaire meer dan de moeite waard.

» doxreview 2008

Wetenschapper voelt zich thuis op de Wallen

De Wallen van Hekma

Door: Sanne Scheltena

Een sportief geklede man loopt over de Wallen. Het ene moment zit hij lekker onderuit gezakt op de bank, het volgende moment laat hij zien waar hij woont. De socioloog Gert Hekma geeft de kijker een rondleiding in zijn buurt, de Wallen van Amsterdam. Vanaf zijn dakterras benoemt hij de panden in de omgeving, de oude kerk, Casa Rosso, het pand waar de transgender prostituees zitten en het bejaardenhuis. ‘Dit is een erg leuke buurt, het is een buurt die veel meer biedt dan alleen die seks en drugs,’ vertelt hij enthousiast. Vervolgens maakt hij een wandeling over de Wallen. Tegelijkertijd legt hij uit waarom er zoveel religieuze instanties op de Wallen werkzaam zijn. Seks en religie zijn, volgens hem, onherroepelijk met elkaar verbonden.

Ondanks dat het korte filmpje erg aan de oppervlakte blijft, geeft het een vernieuwende kijk op de wallen. Hekma lijkt zich erg thuis te voelen in zijn woonplaats, waardoor hij de kijker als het ware aan de hand neemt. Zijn enthousiasme en interesse voor de medebewoners in zijn buurt werkt erg aanstekelijk. Daarmee wordt nieuwsgierigheid gewekt naar een meer diepgaand gesprek met Hekma over zijn persoonlijke en wetenschappelijke relatie met de Wallen. Deze korte film zou een mooie trailer kunnen zijn voor een langere film met Hekma in de hoofdrol.

» doxreview 2008

Op eenzame hoogte

Door: Ruben Jacobs

‘Meer dan in enige andere tijd zijn stervenden tegenwoordig gedoemd tot eenzaamheid, terwijl juist bij het afscheid van het leven menselijke solidariteit van niet te onderschatten betekenis is’ Zo beschrijft socioloog Norbert Elias in zijn boek over stervenden in onze tijd. Het schrijnende tekort aan naastenliefde in onze huidige ‘geciviliseerde’ maatschappij. In de documentaire ‘Alleen heen’ lijkt deze analyse tot uiting te komen. Sommige mensen worden tijdens hun begrafenis omringd door een grote hoeveelheid aan naasten. Andere zijn gedoemd moederziel alleen hun weg naar hiernamaals af te leggen.

In ‘Alleen heen’ wordt op zeer integere en bijna poëtische manier dit tekort in beeld gebracht. Gedurende de documentaire wordt door het oog van de sociale dienst en de ‘dichter van dienst’ de begrafenis van een man zonder nabestaanden gefilmd. De manier waarop sommige mensen in de nadagen van hun leven bijna volledig geïsoleerd kunnen leven wordt daarnaast mooi geïllustreerd aan de hand van gesprekken met de buren van de desbetreffende man. Ook het in beeld brengen van de begrafenis an sich, levert cinematografisch gezien tegelijkertijd  een prachtig als schrijnend beeld op.

Toch lijkt het de documentaire op sommige punten te ontbreken aan een rustpunt. Het onderwerp zelf en de daarbij komende visuele confrontatie vragen veel van de kijker. Het biedt deze te weinig mogelijkheid tot reflectie. Daar komt bij dat de keuze voor het volgen van verschillende betrokkenen soms iets te veel aandacht vraagt. Waardoor de essentie van de premisse soms uit zicht raakt. Desondanks kan deze documentaire als zeer geslaagd worden beschouwd. Het snijdt een zeer belangrijke problematiek in onze huidige tijd aan, het laat vraagtekens achter en  biedt mogelijkheid tot discussie. Kortom, een documentaire met veel potentie.

» doxreview 2008

Alleen Heen in een mooi huis met leuke spulletjes…

Door: Lisanne Oonk

Stel je voor, je verlaat deze aarde moederziel alleen en vervolgens worden je laatste losgeld uit je broekzakken gehaald door wildvreemden. De korte film ‘Aleen heen’maakt de kijker onderdeel van de uitvaart van meneer Vroom, een 82-jarige eenzame man. De enige personen die op zijn begrafenis aanwezig waren, waren de dichter Frank Starik en een paar mannen van de sociale.

Sinds een aantal jaren bestaat in Amsterdam de ‘Poule des Doods’. Een groep dichters, waaronder Starik en Neeltje Maria Min, die speciaal gedichten schrijft voor dit soort mensen die geen nabestaanden meer hebben. In deze poëtische documentaire komen flarden van het gedicht “Mooi huis met leuke spulletjes”, dat tijdens de plechtigheid van meneer Vroom werd voorgedragen, naar voren.

Maar voor de begrafenis begint, volgen we twee mannen van de sociale dienst als zij het huis van de overleden meneer Vroom binnengaan. Deze bijzondere scène geeft mij als kijker een dubbel gevoel. De  sfeer is in het begin onwerkelijk omdat je beseft hoe bijzonder het is om op zo’n intieme wijze in het leven van een vreemde te mogen kijken. De camera voert de kijker langs alle persoonlijke spulletjes van meneer Vroom. Ondanks mijn nieuwsgierigheid voel ik me een indringer van iemands privéleven.

Dit fragiele moment valt echter snel uit elkaar wanneer de ene man tegen de ander zegt: “Deze stoel kan ook nog wel wat opbrengen”. In de zaal wordt er gelachen, maar enkel omdat niemand weet hoe anders te reageren.  Broekzakken worden door de mannen leeggehaald, briefjes geld eruit verzameld en alles wat nog enige waarde heeft wordt schaamteloos gekeurd. “Je kan maar beter goed zoeken, want laatst wilden we bijna vertrekken maar keek ik nog snel in de zakken van een jas. En ja hoor, 50.000 euro!” Mijn nieuwsgierigheid slaat om in verbijstering en het blijkt dat intimiteit en gevoelloosheid dichter bij elkaar staan dan gedacht.

Toch leren we meneer Vroom tijdens de film niet echt kennen. De hele film blijft vrij afstandelijk en onpersoonlijk. En vind ik jammer, want dat zou dit contrast nog beter kunnen onderstrepen.

Een ander punt van kritiek is dat de film op twee verhaallijnen wankelt. Zowel dichter Frank Starik als de twee mannen van de sociale dienst worden gevolgd. Hierdoor gaat het verhaal niet genoeg de diepte in. Toch begrijp ik de keuze om beiden in dit verhaal te betrekken. Door Frank Starik, die als enige echt emotioneel betrokken lijkt te zijn bij de heer Vroom, te volgen, hebben de makers wel degelijk een poging gedaan om de heer Vroom het karakter te geven, dat bij de kijker emotionele betrokkenheid oproept. Toch had ik graag meer diepgang willen zien in de verhaallijnen van zowel Frank Starik als meneer Vroom, zodat het eerder genoemde contrast, dat deze film siert, nog groter wordt.

Het huis vol met mooie spulletjes en het gedicht over het huis zijn onze enige aanknopingspunten om meneer Vroom te leren kennen. Door de brute onteigening van al zijn spullen door de sociale dienst, verliest meneer Vroom tegelijkertijd de allerlaatste restjes van zijn persoonlijkheid.  Dit verhaal dat op symbolische en poëtische wijze wordt verteld, doet de kijker beseffen wat eenzaamheid werkelijk is…

» doxreview 2007

Amsterdam On Air

RECENSIE Door Joris Lohman

Ik ben niet echt een radioluisteraar. Ik zit nooit in de auto, de plek bij uitstek om de radio aan te hebben, en om eerlijk te zijn heb ik thuis niet eens een radio staan. Hooguit komen de voetbaluitslagen weleens bij mij via de ether binnen, maar dan wel via internet. Ik wist dan ook niet eens dat er in Pakhuis de Zwijger een radiocomplex gevestigd is. Vanuit de Zwijger zenden onder de vlag van Salto een keur aan radiomakers van allerlei culturen hun programma’s uit. De documentaire Amsterdam On Air gaat over deze bonte multiculturele zender Salto.

De makers van Amsterdam On Air nemen de kijker mee naar het kloppend hart van Salto. Zo ontstaat een mooi beeld van de verschillende radiomakers, een Surinaamse ‘familie’, een Chinese radiomaker die de kloof tussen de Nederlandse en Chinese cultuur probeert te dichten, een gospelzender en een Nederlandse gezelligerd die niet te beroerd is om zijn moeder de groeten te laten doen in de uitzending. Hierdoor ontstaat een bont beeld van wat er allemaal gebeurd in de hoofdkantoren van Salto, en dit leidt bij de kijker hoogstwaarschijnlijk voornamelijk tot een lach op het gezicht. Kleurrijke figuren en lachwekkende situaties zorgen ervoor dat je als kijker meteen geboeid bent. Niet veel later in de film is er ook een verdieping te ontdekken. Ondanks dat Salto schitterende faciliteiten biedt aan haar radiomakers, krijgen er een aantal het toch voor elkaar vrij amateuristisch bezig te zijn. Hoewel Salto ook bedoeld is als een medium om integratie te bevorderen, ga je je als kijker toch na een tijdje afvragen wat nou de meerwaarde is voor de maatschappij van een aantal van de radioprogramma’s.

Dat is ook het enige punt van kritiek dat ik hier kan bedenken op Amsterdam On Air. Op het moment dat deze problemen worden aangestipt, en ik als kijker hier eigenlijk wel meer van wil weten, gaat Amsterdam On Air hier eigenlijk niet verder in door, en zit ik als kijker met een aantal vragen opgescheept. Deze sores ben ik weer snel vergeten aangezien de film verder blijft boeien, als  een interessante collage van een bijzonder instituut. Tijd om mijn radio aan te zetten.

» doxreview 2007

Leiders van de Toekomst is een evenwichtige film

RECENSIE Door Rachel Morssink

Met de film ‘Leiders van de Toekomst’, geven de makers ons een kijkje in de wereld van jonge politici. We zien de voorzitters van de jongerenpartijen van het CDA, de Christenunie en de PvdA. Harry van der Molen van het CDJA, Rogier Havelaar van Perspectief en Peter van de Jonge Socialisten. Ze delen gedrevenheid, de wil om de ingeslapen politiek wakker te schudden en hoop voor de toekomst. Ze hebben de ambitie de wereld te veranderen, maar zijn realistisch over hun kansen en realiseren zich dat zij opereren vanuit de kantlijn. Ze genieten zichtbaar van het politieke spel en weten zich goed staande te houden naast hun voorgangers in de ‘moederpartij’. Interessant om te zien is dat het soms nog wennen is voor de politici in spé.

De film neigt er naar haar hoofdpersonen als karikaturen neer te zetten. Zo wordt het dopen van nieuwe partijleden bij de christelijke partijen benadrukt en wordt Scheffer als bloedfanatiek neergezet. De kijker ontwikkelt hierdoor een weinig sympathiek beeld van de ‘helden’ van het verhaal.

De montage van de film is zeer sterk. De drie verhaallijnen van de hoofdpersonen wisselen elkaar evenwichtig af en zijn opgebouwd uit verschillende, zeer illustrerende subverhalen. Het ontbreekt de film wél aan dynamiek; het verhaal kabbelt rustig voort tot het einde van de film zonder duidelijke opbouw en zonder uit te monden in een climax.

Het blijft onduidelijk hoe deze jonge leiders hun positie hebben verworven en hoe en tot wanneer ze deze kunnen behouden. Stellen ze zich verkiesbaar? Worden ze afgerekend op hun daden? Ook wordt niet aan de kaak gesteld wat de betekenis is van deze jongerenpartijen ten opzichte van de ‘moederpartij’, de politiek en de Nederlandse maatschappij in het geheel. Is het een kweekvijver voor de ‘echte politiek’? Beïnvloeden ze de kiezers of de partij waaraan ze gelieerd zijn? Hoeveel macht hebben ze en wat doen ze ermee? Hoe groot is hun aanhang? Kortom, hoe moeten we deze film interpreteren? De film maakt dit niet duidelijk en laat de kijker enigzins in verwarring achter. Ondanks de tekortkomingen blijft de film tot het eind aan toe vermakelijk. De film vraagt om een follow up met  deze leiders in de toekomst.

» doxreview 2007

Weg van West geeft een indringend beeld van de samenleving

RECENSIE Door Annemiek Munneke

De documentaire ‘Weg van West’ gaat over Ali, een sportjeugdwerker uit stadsdeel Slotervaart. In de documentaire krijgt de kijker een goed beeld van Ali en zijn analyse van de problematiek in Amsterdam-West. Zijn filosofie met betrekking tot het aanpakken van de probleemjongeren uit het stadsdeel is duidelijk, de grote ratten moeten de kleine ratjes aanpakken. De jongens die helpen bij de sportevenementen die Ali organiseert zijn dan ook geen lieverdjes.

De interviews in de film zijn ijzersterk. Er werd niet geschuwd scherpe vragen te stellen en de timing was uitstekend. Hierdoor ontstond er rust in de interviews. De interviewlocatie was bijzonder goed gekozen. rustig genoeg om een interview af te nemen maar nooit saai, ook door de stoute jongens die het shot in komen lopen. De cameravoering was erg goed. De cameraman bleef rustig, ook als er veel tegelijk gebeurde. Tijdens de interviews werd er nooit storend gezoomd, op de goede momenten werd er gekozen voor een close. De montage is erin geslaagd om de film een lekker ritme te geven. Je raakt als kijker de draad geen keer kwijt, zonder saai of voorspelbaar te zijn. Het einde van de film zet aan tot denken. Niet alleen over het stadsdeel waar de film over gaat, maar over de samenleving als geheel.

» doxreview 2007

Tot uw diensten biedt hulp in een steeds complexere wereld

RECENSIE Door Suzanne Paanen

“Vroeger was het heel normaal dat je een gezelschapsdame had, die ook allerlei klusjes in het huis deed.” In de korte documentaire ‘ tot uw diensten’ worden een zestal buitengewone diensten gepresenteerd, zoals de biertaxi, de dochterverhuur en de honden uitlaatservice. De grote maatschappelijke verandering die deze film weergeeft, is wellicht niet het type diensten dat verleend wordt, maar de afnemers van deze diensten. Waar voorheen de aangeboren stand bepaalde of men bediende of bediend werd, beschikt nu een aanzienlijk gedeelte van de bevolking over voldoende geld om een lastig klusje aan een ander over te laten. Hoewel het smaakvol geassembleerde mêlee van verschillende beelden waarin de dienst zelf wordt getoond, blijven de opdrachtgevers van al deze diensten nagenoeg buiten beeld.

Het leven wordt door een steeds grotere groep mensen in de samenleving alsof een complexe opgave gezien, waarbij professionele hulp gewenst is. Het eens zo scherpe onderscheid tussen werk -als de plaats waar men om vijf uur vertrok- en privé -als de plaats waar men om kwart voor zes aan tafel ging- lijkt steeds verder te vervagen. Toch komt dit dit thema niet duidelijk uit de film naar voren. Veeleer is het een momentopname van de verschillende diensten, waarbij de kijker vrijelijk zijn gedachten kan laten gaan.

De film roept veel vragen op. Door dit bij de kijker te bewerkstelligen, blijft zij dicht bij haar oorsprong in de sociale wetenschappen. Omdat het constant nieuwe vragen stellen over de wereld om ons heen, een essentiële karaktereigenschap is binnen de wetenschap.

» doxreview 2007

Tot uw Diensten is een mooi tijdsbeeld

RECENSIE Door Guido Kuijvenhoven

‘Van hippie tot Hell’s Angels, vandaag de dag maakt iedereen gebruik van diensten en dat maakt de documentaire treffend’

De korte documentaire “Tot uw Diensten”, geeft een overzicht van een groot aantal zeer uiteenlopende, en soms verbazingwekkende, diensten die worden aangeboden in Amsterdam. Hoewel alle diensten gemeen hebben dat ze verricht worden tegen betaling, vervullen ze de behoeften van zeer uiteenlopende groepen mensen: ouderen die niet in staat zijn de hond uit te laten maar wel graag viervoetig gezelschap in huis hebben; yuppen die graag door de grachten varen maar geen zin hebben hun bootje te onderhouden; jongeren die weigeren hun feestje te laten doodbloeden omdat het bier op is. “Van hippie tot Hell’s Angels”, vandaag de dag maakt iedereen gebruik van diensten en dat maakt de documentaire treffend, zonder er expliciet over uit te weiden. Het overbrengen van een fenomeen in de tijdsgeest lijkt het voornaamste doel van de jonge filmmakers.

Drie diensten – Hondenuitlaat Flaporig, Hoosjebootje en de Biertaxi – worden uitgelicht. De overige drie diensten – Huur een Humorist, Huur en Dochter en een personal coach – komen slechts kort in beeld. De kijker wordt gedwongen te raden te gaan bij zijn eigen fantasie. Dat we deze drie immateriële diensten niet in actie zien is een groot gemis, omdat juist deze de meest absurde associaties oproepen en het meest vernieuwend zijn. De drie diensten die we wel in actie zien zijn leuk, maar weinig meer dan een vervolg op de babysitter, de glazenwasser en de pizzakoerier – zij die het werk opknappen waar je zelf geen tijd voor hebt of geen zin in hebt.

Er is gekozen om een mozaïek van de dienstenmaatschappij weer te geven. De afzonderlijke verhaallijnen zijn interessant en mooi in beeld gebracht. Springende honden in het park, het boottochtje door de grachten en de nachtelijke ritjes met rammelende bierflessen zijn stuk voor stuk sprekend en geven een goed beeld van wat de betreffende diensten inhouden. De kijker wordt veel ruimte gelaten voor een eigen interpretatie. Door de ‘objectieve’, weinig sturende, benadering en het ontbreken van een duidelijke verhaallijn is het soms wat lastig te volgen, maar de veelzeggende terloopse uitspraken van de hoofdpersonen maken veel goed.

» doxreview 2007

Tot uw Diensten zorgt voor verwarring

RECENSIE Door Irene Mokkink

De korte documentaire Tot uw Diensten is een mozaïek van diensten, aangeboden in Amsterdam. De film is rijkelijk gevuld met mooie shots van originele diensten. De makers laten diensten zien waaronder de biertaxi, de mannen van hoosjebootje.nl voor iedereen die er niet aan toe komt zijn eigen bootje te onderhouden, hondenuitlaatservice Flaporig, Huur een Humorist, die toespraken opleukt, Huur een Dochter, voor eenzame ouderen en een inspiratiecoach, die naar eigen zeggen de functie die vroeger de dominee had overneemt.

Een aantal van deze diensten wordt uitgediept, andere diensten worden niet uitgediept. Als kijker moet je het doen met enkele bijzinnen en een te late introductie. Hierdoor krijg je nauwelijks de kans de diensten te leren kennen. De diensten die wel worden uitgediept, zoals de biertaxi, blijven soms donker en vaag. De diensten Flaporig en Hoosjebootje.nl komen beter tot hun recht.

De overkoepelende vraag die in de film wordt gesteld luidt waar het heen gaat met een maatschappij waarin mensen kennelijk behoefte hebben aan dit type diensten. Door de verscheidenheid van diensten in de film bevat deze vraag ook uiteenlopende antwoorden.

Tot uw Diensten laat met mooie beelden een aantal originele diensten zien. Maar omdat is nagelaten om duidelijke keuzes te maken mist de film diepgang. De kijker blijft uiteindelijk verward achter.

» doxreview 2007

Jong positief is authentiek en zonder opsmuk

RECENSIE Door Martje van Ankeren

De documentaire ‘Jong Positief’ gaat over Leonore, een mooie, charismatische vrouw besmet met HIV. In de openingscene zien we haar door een fotoalbum bladeren vol jeugdfoto’s. Ze kijkt terug op haar onbezorgde leven, voordat zij besmet raakte en vertelt over de beslissingen die ze in haar leven heeft genomen. De film volgt Leonore terwijl zij vertelt over haar gezinsleven met haar zoontje en ex-partner, haar publieke leven en haar toekomst. De invloed die haar ziekte op haar leven heeft komt in al deze aspecten naar voren.

Het fotoalbum, het zoontje, de scheiding, HIV, het zijn allemaal ingrediënten voor een dramatisch verhaal. Een valstrik voor de makers had kunnen zijn over de schreef te gaan, door de film te laten verzanden in drama. De documentaire is er echter in geslaagd om hier verre van te blijven. Dit is te danken aan  de casting van de nuchtere hoofdpersoon, het ontbreken van sfeerbeelden en versterkende muziek en het camera werk. Zij is te zien op drie locaties: in haar eigen huis, op straat tussen de mensen en aan het water. De keuzes voor de locaties zijn weloverwogen, waardoor de documentaire een mooi geheel vormt. Hierdoor wordt recht gedaan aan het sterke karakter van Leonore. Haar verhaal komt authentiek en zonder opsmuk over. Dit heeft geleid tot een degelijk, rustig, maar toch indringend portret. De documentaire is een genoegen om naar te kijken. De film ‘speaks about us to us’.

» doxreview 2007

Amsterdam On Air

RECENSIE Door Anne van der veen

Amsterdam – Salto is een Amsterdamse omroep waar in de marge van het publieke bestel televisie en radio gemaakt wordt. Dat wil niet zeggen dat de radiomakers – waar deze documentaire over gaat – daar zelf ook zo over denken. De documentaire ‘Amsterdam On Air’, laat namelijk een portret zien van een groep enthousiaste mensen die hun eigen programma meer dan serieus nemen. En dat is ook het mooie van lokale radio, de passie lijkt groter dan bij de landelijke zenders.

Omroep Salto biedt ruimte aan verschillende groepen om radio te maken voor hun doelgroep, of in het Nederlands of in de moedertaal. Chinezen, Hollanders, Surinamers en Engelsen hebben allemaal een eigen programma. Met titels als:  ‘English breakfast’, ‘Club Paradise’, ‘Chinese Radio’ en de ‘Muzikale Noot’.

Bij Salto zitten radiomakers die zich niet veel aantrekken van de traditionele radiowetten. Zo gaat er tijdens het Surinaamse programma een mobiele telefoon  tijdens de uitzending. En er gaat natuurlijk wel meer mis. Zoals we zien in de documentaire bij Edwin Kruiswijk: “ Ik heb wel 60.000 luisteraars per keer”, die het goed beluisterde programma de Muzikale Noot presenteert. Kruiswijk een goedlachse man met een zwaar Amsterdams accent, praat Hollandse liedjes aan elkaar. En tja, dan valt de muziekcomputer uit.  Kruiswijk zweet steeds harder “ de radiotechnici vliegen je hier om de oren” . Als kijker zweet je met hem mee. Want stilte op de radio  is funest.

De documentaire ‘Amsterdam On Air’ geeft een goed beeld van de verschillende programma`s. En de kijker krijgt ook zeker sympathie voor deze enthousiaste radiomakers.

Maar de documentairemakers hebben kansen laten liggen, zo krijgt de kijker weinig te horen over wie de radiomakers nou echt zijn en wat hen drijft om één of meerdere keren per week een programma te maken. Ook wil je op een gegeven moment wel weten, wie luistert er nou eigenlijk naar Saltoradio. Desalniettemin hebben de makers de sfeer bij de omroep mooi neergezet. En wil je als kijker de tv uitzetten om een avondje naar Saltoradio te luisteren

» doxreview

DOXREVIEW

EEN INTERESSANTE COLLAGE

Door Joris Lohman

Ik ben niet echt een radioluisteraar. Ik zit nooit in de auto, de plek bij uitstek om de radio aan te hebben, en om eerlijk te zijn heb ik thuis niet eens een radio staan. Hooguit komen de voetbaluitslagen weleens bij mij via de ether binnen, maar dan wel via internet. Ik wist dan ook niet eens dat er in Pakhuis de Zwijger een radiocomplex gevestigd is. Vanuit de Zwijger zenden onder de vlag van Salto een keur aan radiomakers van allerlei culturen hun programma’s uit. De documentaire Amsterdam On Air gaat over deze bonte multiculturele zender Salto.

De makers van Amsterdam On Air nemen de kijker mee naar het kloppend hart van Salto. Zo ontstaat een mooi beeld van de verschillende radiomakers, een Surinaamse ‘familie’, een Chinese radiomaker die de kloof tussen de Nederlandse en Chinese cultuur probeert te dichten, een gospelzender en een Nederlandse gezelligerd die niet te beroerd is om zijn moeder de groeten te laten doen in de uitzending. Hierdoor ontstaat een bont beeld van wat er allemaal gebeurd in de hoofdkantoren van Salto, en dit leidt bij de kijker hoogstwaarschijnlijk voornamelijk tot een lach op het gezicht. Kleurrijke figuren en lachwekkende situaties zorgen ervoor dat je als kijker meteen geboeid bent. Niet veel later in de film is er ook een verdieping te ontdekken. Ondanks dat Salto schitterende faciliteiten biedt aan haar radiomakers, krijgen er een aantal het toch voor elkaar vrij amateuristisch bezig te zijn. Hoewel Salto ook bedoeld is als een medium om integratie te bevorderen, ga je je als kijker toch na een tijdje afvragen wat nou de meerwaarde is voor de maatschappij van een aantal van de radioprogramma’s.

Dat is ook het enige punt van kritiek dat ik hier kan bedenken op Amsterdam On Air. Op het moment dat deze problemen worden aangestipt, en ik als kijker hier eigenlijk wel meer van wil weten, gaat Amsterdam On Air hier eigenlijk niet verder in door, en zit ik als kijker met een aantal vragen opgescheept. Deze sores ben ik weer snel vergeten aangezien de film verder blijft boeien, als  een interessante collage van een bijzonder instituut. Tijd om mijn radio aan te zetten.